Ang piso ug ang dolyar: nganong moabot sa matag panimalay nga Pilipino ang palitan

Niadtong Septiyembre 14, 2026, nagsira ang piso sa ₱62.86 matag US dollar, ang pinakahuyang nga sira sa kasaysayan, sumala sa BusinessWorld. Usa kini sa kapin sa kawhaan ka rekord nga pagkahuyang karong tuiga. Ang una niadtong Enero 7, sa ₱59.355, sumala sa GMA News, ug milapas ang piso sa ₱60 niadtong Marso, sa ₱61 human sa usa ka bulan ug sa ₱62 niadtong Agosto 28, sumala sa Rappler. Niadtong Oktubre 6, nagsira kini sa ₱62.771.

Isip pagtandi, ₱59 ang kanhing rekord, nga unang naabot niadtong Oktubre 2022 ug nausab niadtong Nobiyembre 2024, sumala sa The Manila Times.

Kinsa ang magtakda sa palitan

Walay magtakda niini pinaagi sa mando. Gitugyan sa Bangko Sentral ng Pilipinas ang palitan sa merkado: ang presyo sa dolyar sa piso gitakda sa suplay ug demand tali sa mga bangko, pasabot sa primer niini. Ang mga closing rate sa balita gikan sa Bankers Association of the Philippines, kansang adlaw-adlaw nga benchmark usa ka volume-weighted average sa mga transaksiyon sa dolyar sa buntag tali sa mga bangkong miyembro.

Moapil ang BSP, apan aron lang kalmahon ang kalit nga lihok. Dili kini mosulay sa pagbali sa direksiyon. Miingon si BSP Governor Eli Remolona Jr. sa mga senador nga mahimo sa Bangko Sentral nga hamisan ang kalit nga lihok, apan ang pagpabilin sa piso sa usa ka lebel mohurot sa reserba sa nasod, sumala sa Rappler. Anaa sa $104.8 bilyon kanang reserba sa katapusan sa Agosto, igo alang sa mga 6.8 ka bulan nga import.

Nganong importante kini sa balay

Gipalit sa Pilipinas ang gasolina, pagkaon, makinarya ug hilaw nga materyales nga gipresyohan sa dolyar, sumala sa Rappler. Kon mohuyang ang piso, mosaka ang bili niining mga import sa piso. Ang pinakasimple nga ehemplo anaa sa primer sa BSP: sa ₱50 matag dolyar, ₱50 ang bili sa usa ka dolyar nga gasolina; sa ₱40, ₱40 kini.

Mabati kini sa gasolinahan. Sa sinugdanan sa Septiyembre, miingon ang Department of Energy nga ang pagkahuyang sa piso og mga 68 ka sentimo batok sa dolyar, uban sa gubat sa Iran, ang nagresulta sa pagsaka sa presyo sa gasolina niadtong semanaha, sumala sa BusinessWorld. Basaha ang among pasabot kon giunsa pagtakda ang presyo sa gasolinahan.

Paspas ang pagsaka sa presyo sa kinatibuk-an. Miabot sa 7.2 porsiyento ang implasyon niadtong Septiyembre 2026, gikan sa 6.1 porsiyento niadtong Agosto ug pinakataas sukad Marso 2023, sumala sa BusinessWorld, layo sa target sa BSP nga 2 hangtod 4 porsiyento. Gipataas sa Bangko Sentral ang policy rate niini og 75 basis points sukad Abril, ngadto sa 5 porsiyento.

Kinsa ang makaganansya ug mapildi

Mas daghang piso ang madawat sa pamilya sa mga OFW sa matag dolyar nga ipadala. Dako ang papel sa padala: miabot sa rekord nga $35.63 bilyon ang kwarta nga gipadala sa mga Pilipino sa gawas sa nasod niadtong 2025, katumbas sa 7.3 porsiyento sa ekonomiya, sumala sa datos sa BSP nga gitaho sa Philstar. Ang Estados Unidos ang kinadak-ang gigikanan, gisundan sa Singapore ug Saudi Arabia, ug gilauman sa BSP ang $36.6 bilyon karong tuiga.

Apan dili hingpit ang ganansya. Kan-on sa mas taas nga presyo sa gasolina, pagkaon ug plete ang madugang sa huyang nga piso sa padala, sumala sa Rappler. Ang mga pamilya nga walay paryente sa gawas, taas nga presyo ra ang madawat.

Unsay angay bantayan

Molihok ang palitan matag adlaw sa trabaho. Gipakita sa among panid nga Ekonomiya karon ang piso batok sa dolyar ug ubang kwarta nga kitaon sa mga OFW, uban ang tsart sa 120 ka adlaw, ug i-post sa among mga Facebook page ang palitan matag adlaw sa trabaho.