Nganong aduna'y 24 ka aktibong bulkan ang Pilipinas: makita sa 3D models sa Budots Media

Aduna'y 24 ka aktibong bulkan ang Pilipinas, sumala sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS). Ang lista, sa mga bulkan nga mibuto sulod sa milabayng 600 ka tuig o, base sa batan-ong deposito, 10,000 ka tuig, nagsugod sa Iraya sa Batan Island sa Batanes sa kinatumyang amihanan hangtod sa Bud Dajo sa Sulu sa kinatumyang habagatan.

Mga plato nga misulod ilawom sa kapupud-an

Nganong daghan kaayo? Matod sa PHIVOLCS, nahimutang ang nasod sa talagsaong tectonic setting nga haom sa bulkan ug linog, sa utlanan sa Philippine Sea Plate ug Eurasian Plate, nga parehong misulod paubos ilawom sa kapupud-an subay sa lawom nga mga trench sa sidlakan ug kasadpang baybayon.

Ang mga linog ang nagpadayag niining mga plato. Ang 3D earthquake model sa Budots Media, nga gihimo niadtong Septiyembre 2026, nagbutang sa matag linog nga magnitude 4 pataas sulod ug palibot sa Pilipinas sukad 1970, 24,082 tanan gikan sa ComCat catalogue sa US Geological Survey (USGS), sa hypocentre niini, ang dapit ilawom sa yuta diin kini nagsugod. Uban niini ang Slab2, usa ka siyentipikong modelo sa upat ka nag-unlod nga slab: Manila Trench, Philippine Trench, Cotabato Trench ug Halmahera. Matod sa Budots Media, gisubay sa mga linog ang nawong niining mga slab.

Sa ihap gikan sa catalogue sa modelo, 17,492 ka linog, o 72.6%, ang nagsugod sa giladmon nga ubos sa 70 kilometro. Apan 6,590, o 27.4%, ang mas lawom pa sa 70 kilometro, ug 735 ang molapas sa 300 kilometro. Ang kinalawman mao ang linog nga magnitude 5.1 niadtong Marso 31, 2000, 22 kilometro sidlakan-habagatan-sidlakan sa San Pablo sumala sa USGS, nga nagsugod 678 kilometro ilawom sa yuta.

Ang tanang 578 ka linog nga molapas 500 kilometro ang giladmon anaa sa habagatan sa latitude 10.1 degrees amihanan, ug 573 niini sakop sa Halmahera slab model.

Gipakita usab sa Slab2 ang giladmon sa mga plato ilawom sa mga bulkan. Sa grid point nga labing duol sa matag tumoy, mga 111 kilometro ilawom sa Mayon ug 106 kilometro ilawom sa Bulusan ang nawong sa Philippine Trench slab, ug mga 92 kilometro ilawom sa Pinatubo ang Manila Trench slab.

Aduna'y limitasyon ang modelo: mga 40% sa hypocentre anaa sa gitakdang giladmon nga 10, 33 o 35 kilometro, ug sinagol ang sukdanan sa magnitude. Mahimong susihon ang 3D earthquake model.

Ang Kanlaon sa tulo ka dimensyon

Nahimutang ang Kanlaon sa utlanan sa Negros Occidental ug Negros Oriental. Naghimo ang Budots Media og 3D terrain model niini niadtong Disyembre 2024 gikan sa elevation data sa NASADEM, gipatungan og mapa sa OpenTopoMap sa mga dalan, suba ug lungsod. Aduna'y mga 762,000 ka punto ang mesh, ug Disyembre 10, 2024 ang petsa sa render, usa ka adlaw human sa kusog nga pagbuto.

Sa eruption record sa PHIVOLCS, usa ra ka yugto ang kalihokan sa Kanlaon gikan sa Hunyo 3, 2024 hangtod sa Agosto 24, 2026. Nagsugod kini sa usa ka eksplosibong pagbuto nga mipagawas og nagdilaab nga plume nga 5,000 metros ibabaw sa bunganga. Niadtong Disyembre 9, 2024, alas 3:03 sa hapon, tulo ka minuto ug 55 segundos ang eksplosibong pagbuto nga adunay plume nga 4,000 metros ibabaw sa bunganga, sumala sa update sa PHIVOLCS pagkabuntag. Ang pyroclastic density currents, peligrosong sagol sa init nga gas, abo ug bato, miabot og gibana-banang 2 ngadto sa 3.4 kilometro paubos sa habagatan-habagatan-sidlakang bakilid. Nahulog ang abo sa lapad nga dapit sa kasadpan sa bulkan, hangtod sa Iloilo, Antique ug Guimaras.

Gipataas sa PHIVOLCS ang Alert Level 3 ug girekomendar ang pagbakwit sa mga komunidad sulod sa unom ka kilometro gikan sa bunganga. Sumala sa Associated Press, nga mikutlo sa Office of Civil Defense, mga 87,000 ka tawo ang gibakwit.

Aduna pa'y laing mga eksplosibong pagbuto sa record niadtong Pebrero 6, Abril 8, Mayo 13 ug Oktubre 24, 2025, ug niadtong Pebrero 19 ug 26, Marso 15 ug Hulyo 9, 2026. Gipaubos sa PHIVOLCS ang Kanlaon ngadto sa Alert Level 2 niadtong Hulyo 29, 2025 tungod sa kinatibuk-ang pagkunhod sa gibantayang mga datos, sumala sa ABS-CBN News. Sumala sa SunStar, nga mikutlo sa PHIVOLCS, tulo ka minuto ang pagbuto niadtong Hulyo 9, 2026, nga adunay plume nga duha ngadto sa tulo ka kilometro ang gitas-on.

Sa earthquake model, walay usa sa upat ka slab ang moabot ilawom sa Kanlaon, ug 33 ra ka linog nga magnitude 4 pataas ang natala sulod sa 50 kilometro gikan sa tumoy sukad 1970; ang pinakakusog mao ang magnitude 6.7 niadtong Pebrero 6, 2012 duol sa Jimalalud, mga 46 kilometro ang gilay-on. Kasagaran wala sa M4+ catalogue ang kaugalingong mga linog sa bulkan, nga gibantayan sa Kanlaon Volcano Network sa PHIVOLCS: 47 ang naihap niini sulod sa usa ka adlaw, apan usa ra sulod sa 50 kilometro ang anaa sa catalogue sukad Hunyo 2024.

Unsay angay mahibaloan sa mga lumulupyo

Gikan sa 0 hangtod 5 ang alert level sa PHIVOLCS alang sa Kanlaon. Sa Alert Level 2, lagmit aduna'y magma nga misulod sa ilawom, nga mahimong mosangpot o dili sa magmatic eruption, ug gidili ang pagsulod sa upat ka kilometrong Permanent Danger Zone (PDZ). Sa Alert Level 3, mahimong palapdan ang danger zone hangtod unom ka kilometro; sa Alert Level 4, hangtod 10 kilometro o labaw pa; ug sa Alert Level 5, hangtod 14 kilometro.

Sa bulletin niadtong Oktubre 5, 2026, nagpabilin ang Kanlaon sa Alert Level 2. Natala ang 47 ka volcanic earthquake sulod sa 24 oras, 2,203 ka toneladang sulfur dioxide matag adlaw niadtong Oktubre 4, 600 metros nga plume, ug paghubag sa bulkan nga adunay mubong pagkubos. Matod sa PHIVOLCS, dili angay tugotan ang pagsulod sa PDZ ug paglupad duol sa bulkan, ug posible ang kalit nga steam-driven nga pagbuto ug pasiunang magmatic nga kalihokan.

Sa samang adlaw, Alert Level 2 usab ang Mayon sa Albay, diin nagsugod ang usa ka effusive eruption niadtong Enero 6, 2026; Alert Level 1 ang Taal sa Batangas ug Bulusan sa Sorsogon; ug Alert Level 0 ang Pinatubo, sumala sa status board sa PHIVOLCS.

Alang sa PHIVOLCS, ang pyroclastic density currents mao ang labing makamatay nga peligro gikan sa bulkan, ug ang lahar sa tropikal nga mga dapit kasagaran gikan sa kusog nga ulan sa luag nga deposito sa nangaging mga pagbuto. Aduna kini'y adlaw-adlaw nga bulletin sa English ug Filipino, ug giya sa Cebuano bahin sa mga timailhan nga mobuto ang Kanlaon.