Ang West Philippine Sea, sa mubo: ang ngalan, ang desisyon sa 2016, ug nganong importante kini

Hapit matag semana anaa sa balita ang West Philippine Sea. Usa kini ka mubo nga giya kon unsa kini ug unsay anaa sa peligro, gikan sa mga opisyal nga dokumento ug report sa mga news outlet sa Pilipinas.

Unsay sakop sa ngalan

Nahimong opisyal ang ngalan niadtong Septiyembre 5, 2012, sa dihang gipirmahan ni Presidente Benigno Aquino III ang Administrative Order 29. Ginganlan niini isip West Philippine Sea ang mga katubigan sa kasadpang bahin sa kapupud-an, apil ang Luzon Sea ug ang mga katubigan palibot sa Kalayaan Island Group ug Bajo de Masinloc, nga gitawag usab og Scarborough Shoal. Miingon ang mando nga dili niini gidesisyonan ang gilapdon sa teritoryo sa dagat sa nasod, ug gimandoan ang mga ahensya sa gobyerno nga gamiton ang ngalan.

Unsay gidesisyonan sa award sa 2016

Niadtong 2013, nagpasaka ang Pilipinas og kaso batok sa China ubos sa UN Convention on the Law of the Sea. Niadtong Hulyo 12, 2016, nagpagawas ang usa ka tribunal sa Permanent Court of Arbitration sa The Hague og nagkahiusang award nga gitawag niini nga pinal ug adunay bili. Ang mga nag-unang nakaplagan niini:

• Walay legal nga basehan ang China sa pag-angkon og makasaysayanong katungod sa mga bahandi sulod sa "nine-dash line".
• Bahin sa exclusive economic zone ug continental shelf sa Pilipinas ang Mischief Reef, Second Thomas (Ayungin) Shoal ug Reed Bank.
• Nakigsamok ang China sa pagpangita og lana sa Pilipinas sa Reed Bank ug sa pagpangisda sa mga Pilipino, ug gilapas ang tradisyonal nga katungod sa pagpangisda sa mga mananagat nga Pilipino sa Scarborough Shoal sa dihang gibabagan ang pagsulod sukad Mayo 2012.
• Nakahatag og grabe nga kadaot sa mga coral reef ang reclamation.

Wala modesisyon ang tribunal kon kang kinsa ang bisan unsang isla o bato, ug wala kini magdrowing og utlanan.

Wala moapil ang China. Miingon ang foreign ministry niini nga walay bili ang award ug dili kini dawaton o ilhon sa China. Niadtong Hunyo 2026, gitubag sa Department of Foreign Affairs ang pamahayag sa Chinese Embassy pinaagi sa pag-ingon nga pinal ug adunay bili ang award ug bahin kini sa internasyonal nga balaod, sumala sa DZRH.

Ang duha ka shoal sa balita

Ayungin (Second Thomas) Shoal. Niadtong 1999, gipasangad sa Philippine Navy ang BRP Sierra Madre, usa ka barko gikan pa sa World War II, sa shoal. Niadtong Agosto 2023, gibabagan sa China Coast Guard ang usa ka resupply mission ug gibuga kini og tubig, sumala sa Philstar. Sukad Hulyo 2024, 13 ka regular nga resupply mission ang nahimo ubos sa usa ka provisional understanding uban sa China; matod sa DFA, dili niini gikinahanglan nga mangayo og pagtugot ang Pilipinas o itugyan ang soberanya.

Bajo de Masinloc (Scarborough Shoal), mga 120 nautical miles sa kasadpan sa Zambales. Nakaplagan sa award nga gibabagan sa China ang pagsulod sa mga mananagat sukad 2012. Niadtong Septiyembre 2025, nagprotesta ang Pilipinas sa plano sa China nga maghimo og 3,523 ka ektarya nga nature reserve didto, ug niadtong Agosto ug Septiyembre 2026, tulo ka semana nga anaa sulod sa 12-nautical-mile nga territorial sea sa shoal ang usa ka survey ship sa China nga makadrill, nga walay pagtugot sa Pilipinas, sumala sa Coast Guard.

Nganong importante kini kanato

Isda. Mihatag ang West Philippine Sea og 275,872 metric tons nga isda niadtong 2022, 6.36 porsiyento sa kinatibuk-ang kuha sa nasod, ug dili moubos sa 373,733 ka mananagat ang nagsalig niini niadtong Enero 2023, sumala sa Bureau of Fisheries and Aquatic Resources nga gitaho sa Philstar. Gipasangil sa BFAR ang 7 porsiyento nga pagkunhod gikan 2021 kasagaran sa mga bagyo.

Gas. Adunay posibleng 3.1 trilyon ka cubic feet nga gas ang Sampaguita field sa Recto (Reed) Bank, mas dako sa 2.8 trilyon nga unang nakit-an sa Malampaya, sumala sa PCIJ. Pipila na ka higayon nga gipahunong ug gipadayon ang pagpangita didto sukad 2014, ug gipahunong pag-usab niadtong 2022 samtang naghulat sa security clearance, sumala sa BusinessWorld. Tungod kay mikunhod ngadto sa 17 porsiyento ang bahin sa natural gas sa kuryente sa Luzon pag-abot sa 2024, ang isyu sa Recto Bank isyu usab sa bayranan sa kuryente.

Sundi ang pinakabag-o sa among seksyon nga Big Picture.