ICC: Rodrigo Duterte, fit to stand trial; magsisimula ang paglilitis sa Nobyembre 30

Idineklara ng International Criminal Court (ICC) na fit to stand trial o kaya nang humarap sa paglilitis si dating Pangulong Rodrigo Duterte sa mga kasong crimes against humanity kaugnay ng kanyang kampanya kontra droga, ayon sa mga ulat ng mga news outlet sa bansa noong Huwebes, Oktubre 8.

Sinabi ng ICC Trial Chamber III na kumbinsido itong kaya ni Duterte na epektibong gamitin ang kanyang mga karapatan para sa patas na paglilitis, ayon sa GMA News at Rappler. Ang desisyon, na may petsang Setyembre 28, ay isinapubliko noong Oktubre 8, ayon sa GMA News. Nakatakdang magsimula ang paglilitis sa Nobyembre 30, 2026, ayon sa GMA News at The Manila Times, na nag-ulat na 81 taong gulang na si Duterte.

Ang natuklasan ng mga eksperto

Ibinatay ng mga hukom ang kanilang desisyon sa mga ulat ng isang independiyenteng expert panel at sa mga isinumite ng mga partido, ayon sa The Manila Times. Ayon sa pahayagan, nakita ng mga eksperto na nauunawaan ni Duterte ang mga kaso at ang layunin at kahihinatnan ng paglilitis, nasusundan niya ang kaso, naiintindihan ang ebidensiya at kaya niyang bigyan ng instruksiyon ang kanyang mga abogado.

Iniulat ng GMA News na hindi maisantabi ng panel ang ilang nagsisimulang clinical process at sinabi nitong maaaring linawin ng karagdagang pagsusuri ang ilang diagnosis. Gayunman, nagkakaisa ang mga eksperto na kahit wala ang mga dagdag na pagsusuring iyon, nauunawaan ni Duterte ang mga kaso, ang paglilitis at ang mga ebidensiyang iniharap.

Ayon sa chamber, hindi lang nakasalalay sa partikular na kondisyong medikal ang pagiging fit to stand trial, kundi kung kaya ng akusado na epektibong gamitin ang kanyang mga karapatan para sa patas na paglilitis, ayon sa GMA News.

Ang pagtutol ng depensa

Bago ang status conference noong Setyembre 16, humiling ang mga abogado ni Duterte ng karagdagang medical test, ayon sa GMA News. Sinabi ng kanyang abogadong si Peter Haynes na lumabas sa naunang pagsusuri ang malaking problema sa memorya. Sa desisyon, sinabi ng chamber na mali ang paglalarawan ng depensa sa mga instruksiyong ibinigay nito sa expert panel, ayon sa GMA News.

Paano tatakbo ang paglilitis

Iniulat ng Manila Bulletin na iniutos ng korte ang patuloy na pagbabantay sa kalusugan ni Duterte. Inatasan din ng chamber ang ICC Registry na gawin ang mga kinakailangang paghahanda para sa paglilitis, ayon sa GMA News.

Sa obserbasyon nito noong Oktubre 7, nagrekomenda ang Registry ng mga espesyal na hakbang, ayon sa GMA News. Kabilang dito ang tig-iisang oras na sesyon — mula 11:00 ng umaga hanggang tanghali, 2:00 hanggang 3:00 ng hapon, at 3:30 hanggang 4:30 ng hapon, oras doon — pahintulot na lumabas ng courtroom, tulong sa pakikinig ng audio, at mga tawag at pagbisita. Iminungkahi rin ang posibleng pagharap sa pamamagitan ng video mula sa ICC Detention Centre kung papayagan ng chamber, pribadong pakikipag-usap sa kanyang mga abogado sa secured na linya ng telepono, pag-aangkop ng oras ng sesyon ayon sa pangangailangan ng mga testigo at ng akusado, at mga ulat tungkol sa kanyang kalusugan.

Ang mga kaso

Nahaharap si Duterte sa tatlong bilang ng crimes against humanity kaugnay ng kanyang kampanya kontra ilegal na droga, ayon sa The Manila Times. Sinasabi ng prosekusyon na sangkot umano siya sa hindi bababa sa 76 na pagpatay mula 2013 hanggang 2018, noong alkalde siya ng Davao City at kalaunan ay pangulo, ayon sa pahayagan. Pinamunuan niya ang bansa mula 2016 hanggang 2022.

Unang humarap nang personal si Duterte sa korte noong kalagitnaan ng Setyembre, at siya ang kauna-unahang dating pinuno ng isang bansa sa Asya na lilitisin sa ICC, ayon sa The Manila Times. Iniulat din ng ABS-CBN News at Cebu Daily News ang desisyon.